In het kort: bittere koffie is bijna altijd over-extractie: er is te veel uit de koffie getrokken. Maal een stap grover, zet korter of gebruik iets koeler water. Helpt dat niet, kijk dan naar de brandgraad van je bonen en naar vuil in je apparatuur.
Een beetje bitterheid hoort bij koffie, maar bij een bittere, droge nasmaak die blijft hangen is er iets mis. Gelukkig is dit meestal in een of twee pogingen te verhelpen.
Waarom koffie bitter wordt
Bij het zetten lossen eerst de zure en fruitige stoffen op, daarna de zoete, en pas als laatste de bittere. Blijft het water te lang of te hard in contact met de koffie, dan komen die bittere stoffen er te veel bij. Dat noemen we over-extractie. Een bittere kop is dus niet hetzelfde als een sterke kop: sterkte gaat over hoeveel koffie je gebruikt, bitterheid over hoeveel je eruit haalt.
De meest voorkomende oorzaken
- Te fijn gemalen. Hoe fijner de koffie, hoe meer er wordt uitgetrokken.
- Te lange zettijd. Bij een cafetière zet je meestal ongeveer vier minuten. Bij espresso is een shot die veel langer dan 30 seconden duurt vaak te lang.
- Te heet water. Net gekookt water (100 °C) is voor de meeste methodes te heet. Ongeveer 92 tot 96 °C is een beter bereik.
- Te lange opbrengst bij espresso. Laat je de shot te ver doorlopen, dan komen de laatste, bittere druppels erbij.
- Te donker gebrande bonen. Donkere branding is van nature bitterder en minder zuur. Zie lichte of donkere branding.
- Vuile apparatuur. Oude koffieolie in je molen, filterhouder of machine geeft een bittere, ranzige smaak.
Zo los je het op
Pas één ding tegelijk aan en proef na elke aanpassing.
- Filterkoffie of V60: maal een stap grover en kijk of het water niet te lang doorloopt.
- Cafetière: zet maximaal ongeveer vier minuten en maal grover.
- Espresso: maal grover en stop de shot iets eerder. De dial-in hulp geeft je een concreet advies bij jouw getallen.
- Moka-pot: gebruik een lager vuur en haal de pot van het vuur zodra de koffie bijna doorgelopen is. Zie moka-pot gebruiken.
Controleer daarna je gewicht en verhouding met de zetratio-calculator. Smaakt je koffie ook een beetje zuur, lees dan de gids voor smaakproblemen: dan kan de extractie ongelijk zijn.
Ligt het aan de bonen of de molen?
Gebruik je zeer donker gebrande bonen, probeer dan eens een middelmatige branding. Ook oude bonen of een molen vol oud koffiestof kunnen bitter smaken. Maak je molen regelmatig schoon, zie koffiemolen schoonmaken.
Veelgestelde vragen
Helpt een snufje zout tegen bittere koffie?
Een heel klein snufje zout kan de bitterheid verzachten, maar het lost de oorzaak niet op. Pas liever de maling of de zettijd aan.
Is bitter hetzelfde als sterk?
Nee. Sterk betekent veel koffie in verhouding tot het water. Bitter betekent dat er te veel is uitgetrokken. Je kunt een zwakke koffie hebben die toch bitter is.
Moet ik bittere koffie weggooien?
Niet per se. Verdun hem met wat heet water of melk als je hem niet wilt weggooien, en pas daarna je recept aan.
