In het kort: Nederlands kraanwater is meestal prima voor koffie. Zoek een middenweg qua hardheid (ongeveer 3 tot 10 °dH), vermijd gedistilleerd water en ontkalk regelmatig. Kijk bij je waterbedrijf wat de hardheid is voor jouw postcode.
Inhoud
- Waarom het uitmaakt
- Hardheid en alkaliniteit
- Wat is goed water voor koffie?
- Kraanwater
- Gefilterd water
- Gebotteld water
- Gedistilleerd water: niet doen
- Praktische tips
- Water en je zetmethode
- Veelgestelde vragen
Een kop koffie bestaat voor het overgrote deel uit water. Toch krijgt water weinig aandacht, terwijl de samenstelling zowel de smaak als de levensduur van je machine beïnvloedt. Je hoeft niet te gaan knutselen met formules, maar het helpt om te weten wat belangrijk is en wat niet.
Waarom het uitmaakt
Mineralen in water, vooral calcium en magnesium, helpen smaakstoffen uit de koffie te halen. Te weinig mineralen geeft een platte, dunne koffie. Te veel, vooral kalk, geeft een vlakke smaak en veroorzaakt kalkaanslag in je machine. Het gaat dus om een balans, niet om zo weinig of zo veel mogelijk.
Hardheid en alkaliniteit
Twee begrippen komen vaak terug:
- Hardheid: de hoeveelheid opgeloste calcium en magnesium. Wordt uitgedrukt in graden Duitse hardheid (°dH) of in milligram per liter (ppm). Eén °dH komt ongeveer overeen met 18 mg/l.
- Alkaliniteit (carbonaathardheid): het vermogen van water om zuren te bufferen. Te veel alkaliniteit kan de zuren in koffie dempen en een vlakke smaak geven; te weinig kan koffie scherp en zuur laten smaken.
Wat is goed water voor koffie?
De Specialty Coffee Association noemt als richtlijn een totale hardheid van ongeveer 50 tot 175 mg/l (ppm), een alkaliniteit rond 40 mg/l en een bijna neutrale zuurgraad (pH tussen 6,5 en 7,5). Omgerekend is die hardheid grofweg 3 tot 10 °dH. Zie dit als richting, niet als harde regel; smaak blijft leidend.
Kraanwater
Nederlands kraanwater is veilig en in veel gebieden prima bruikbaar. De hardheid verschilt per regio, van vrij zacht tot hard. Op de website van je waterbedrijf zie je de hardheid voor jouw postcode. Is je water erg hard, dan krijg je meer kalkaanslag en soms een vlakke kop. Is het erg zacht, dan kan de koffie scherp of dun smaken. Voor veel mensen is kraanwater, eventueel gefilterd, de beste en gemakkelijkste keuze.
Gefilterd water
Een kannenfilter of patroon vermindert de hardheid en haalt vaak ook chloor- en andere smaken uit het water. De zuurgraad kan wel veranderen. Er zijn filters en mineraalmengsels die speciaal voor koffie zijn ontworpen en mineralen in balans houden. Lees wat de fabrikant van je machine aanraadt, gebruik filters volgens aanwijzing en vervang ze op tijd om bacteriegroei te voorkomen.
Gebotteld water
Op het etiket van flessenwater staat de samenstelling. Kies een water met een gemiddeld mineralengehalte; heel mineraalrijk en heel mineraalarm water geven niet de beste resultaten. Dit is vooral een optie voor wie wil experimenteren of op reis is, niet voor dagelijks gebruik: het is duur en geeft afval.
Gedistilleerd water: niet doen
Gedistilleerd water bevat geen mineralen. Dat maakt koffie plat en veel machines kunnen het niet goed gebruiken, omdat sensoren in de waterbak op de geleiding van het water vertrouwen. Gebruik het alleen als de handleiding dat aangeeft.
Praktische tips
- Gebruik altijd vers, koud water; laat geen water dagen in de bak staan.
- Spoel de waterbak regelmatig en reinig hem volgens de aanwijzing.
- Laat een paar seconden kraanwater doorlopen voor je de ketel of bak vult.
- Merk je kalk in je machine? Lees koffiemachine ontkalken.
- Smaakt je koffie vlak of scherp bij verder goede bonen? Probeer eens water van een ander type, bijvoorbeeld gefilterd, om het verschil te proeven.
Water en je zetmethode
De invloed van water is merkbaar bij elke methode, maar het meest bij filterkoffie, waar de smaak helder is en je alles proeft (zie filterkoffie zetten met een V60). Bij espresso speelt vooral kalkaanslag in je machine mee. Bij cold brew (zie cold brew maken) gebruik je koud, schoon water.
Veelgestelde vragen
Is kraanwater goed genoeg?
Voor de meeste mensen wel. Het is veilig en vaak prima van smaak. Is het zeer hard of zacht, dan kan filteren helpen.
Moet ik mijn water testen?
Je hoeft niet te meten; kijk op de website van je waterbedrijf voor de hardheid. Wil je het nauwkeuriger, dan zijn er eenvoudige teststrips of meters.
Helpt een waterfilter tegen kalk?
Het vermindert kalk, maar elimineert het niet. Regelmatig ontkalken blijft nodig.
Zie ook wat een goede koffiesetup kost voor wat je terugkerend uitgeeft.
