In het kort: filterkoffie zet je ongeveer op 1 : 15 tot 1 : 17 (60 tot 65 gram koffie per liter), espresso op 1 : 2 (bijvoorbeeld 18 gram erin en 36 gram eruit). Weeg je koffie en water, en verander steeds één ding tegelijk.
Inhoud
- Waarom wegen beter is dan scheppen
- Richtlijnen per methode
- Espresso: de ratio is anders
- Sterkte en extractie zijn niet hetzelfde
- Zo pas je een recept aan
- Schalen: voor meer of minder koppen
- Liever laten uitrekenen?
- Veelgestelde vragen
De verhouding tussen koffie en water, de ratio, is het belangrijkste uitgangspunt om elke keer dezelfde koffie te zetten. Een ratio van 1 : 16 betekent één gram koffie op zestien gram (of milliliter) water. Wie de ratio begrijpt, kan elke methode schalen, een zwakke of sterke kop herstellen en een recept aanpassen aan zijn smaak.
Waarom wegen beter is dan scheppen
Een schepje koffie verschilt per boon en per branding in gewicht: een lichte branding is dichter dan een donkere, en een schepje fijn gemalen koffie weegt anders dan een schepje grof. Wegen is nauwkeuriger en herhaalbaar. Een goedkope keukenweegschaal op 1 gram of (beter) 0,1 gram is voldoende. Weeg ook je water, want één gram water is één milliliter.
Richtlijnen per methode
| Methode | Ratio (koffie : water) | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Filter / V60 | 1 : 15 tot 1 : 17 | 15 g koffie op 250 g water |
| Filtermachine | 1 : 15 tot 1 : 17 | 60 g koffie op 1 liter water |
| Espresso | 1 : 2 (koffie : espresso in de kop) | 18 g koffie, 36 g espresso |
| Aeropress | 1 : 13 tot 1 : 16 | 15 g koffie op 230 g water |
| Cafetière | 1 : 15 | 30 g koffie op 450 g water |
| Moka-pot | ongeveer 1 : 8 (afhankelijk van de pot) | mandje vlak vullen, water tot onder het ventiel |
| Cold brew (concentraat) | 1 : 5 tot 1 : 8 | 100 g koffie op 600 g water |
De Specialty Coffee Association hanteert als richtlijn ongeveer 55 gram koffie per liter water (ruwweg 1 : 18). Veel mensen vinden dat iets te zwak en zetten met 60 tot 65 gram per liter.
Espresso: de ratio is anders
Bij espresso reken je niet met het water dat de machine in gaat, maar met de espresso die in je kopje komt. Een ratio van 1 : 2 betekent 18 gram koffie in het mandje en 36 gram vloeistof in het kopje. Variaties:
- Ristretto (ongeveer 1 : 1 tot 1 : 1,5): korter, geconcentreerder, vaak zoeter en meer body.
- Normale espresso (ongeveer 1 : 2): het startpunt voor bijna alles.
- Lungo (ongeveer 1 : 3 of meer): langer, meer extractie, vaak bitterder en dunner van smaak.
Sterkte en extractie zijn niet hetzelfde
Twee begrippen worden vaak door elkaar gehaald. Sterkte is hoeveel opgeloste stof er in je kop zit (de concentratie). Extractie is welk deel van de koffie je hebt opgelost. De SCA noemt voor filterkoffie als richtlijn een extractie van 18 tot 22 procent en een sterkte van ongeveer 1,15 tot 1,35 procent opgeloste stof. Je hoeft die cijfers niet te meten (daar is een refractometer voor nodig), maar het idee is nuttig: een kop kan sterk en toch onderbelicht (zuur) zijn, en zwak en toch overbelicht (bitter).
- Sterkte aanpassen: verander de ratio. Meer koffie op dezelfde hoeveelheid water geeft een sterkere kop.
- Extractie aanpassen: verander de maalgraad, temperatuur of zettijd.
Zo pas je een recept aan
- Te sterk of te bitter? Gebruik iets minder koffie, of meer water, of maal grover.
- Te dun of zuur? Gebruik iets meer koffie, en kijk naar je maalgraad: fijner malen haalt meer uit de koffie.
Verander steeds maar één ding tegelijk, zodat je weet waardoor het smaakverschil komt.
Schalen: voor meer of minder koppen
Met de ratio kun je elk recept schalen. Wil je 500 gram filterkoffie zetten op 1 : 16? Deel 500 door 16: 31 gram koffie. Wil je een halve kop? Halveer beide getallen. Bij methoden met vaste tijden (zoals een V60) kan de zettijd veranderen als je hoeveelheden verandert, dus pas ook de maalgraad aan als de kop afwijkt.
Liever laten uitrekenen?
In onze gratis koffietool vul je de hoeveelheid koffie en de methode in, en zie je meteen hoeveel water je nodig hebt.
Veelgestelde vragen
Hoeveel gram koffie is één kop?
Voor een kop filterkoffie van 250 ml is dat ongeveer 15 gram. Voor een kopje van 150 ml ongeveer 9 tot 10 gram.
Kan ik zonder weegschaal werken?
Het kan, maar je resultaten zullen wisselen. Een weegschaal is de beste investering na een goede molen.
Waarom smaakt dezelfde ratio soms anders?
Omdat bonen, maalgraad, water en temperatuur ook meespelen. De ratio bepaalt de sterkte, maar niet alleen de smaak.
Wil je meteen aan de slag? Lees filterkoffie zetten met een V60 of espresso zetten thuis.
